Prawidłowe mówienie jest ściśle związane z oddychaniem. Podczas mówienia oddychamy głównie ustami: wdech jest szybki i krótki, a wydech długi i powolny. Nabieramy powietrza tyle, ile potrzeba do wypowiedzenia konkretnego wyrazu czy zdania. Nieprawidłowy oddech może prowadzić do trudności w artykulacji, zwłaszcza u dzieci, które mogą mówić na wdechu lub bezdechu, co skutkuje brakiem powietrza na dokończenie wypowiedzi.
Problemy z oddychaniem a mowa
U dzieci jąkających się często występuje tzw. płytki oddech obojczykowy. Podczas mówienia może dochodzić do wyciekania powietrza – dziecko głośno nabiera lub wypuszcza powietrze. Taki głośny oddech jest również charakterystyczny dla dzieci z alergiami oraz astmą.
ZAPAMIĘTAJ
Efektywność ćwiczeń możliwa jest tylko poprzez wielokrotne powtarzanie. Ćwicz codziennie bawiąc się z dzieckiem.
Cele ćwiczeń oddechowych u dzieci
Ćwiczenia oddechowe mają na celu:
- Pogłębienie oddechu
- Zwiększenie pojemności płuc
- Rozruszanie przepony
- Wydłużenie fazy wydechowej
Krótko mówiąc, mają one na celu wyrobienie prawidłowego oddechu potrzebnego do mowy.
Ćwiczenia oddechowe wspomagające wymowę
Regularne wykonywanie poniższych ćwiczeń oddechowych może znacznie poprawić technikę oddychania, co w konsekwencji ułatwia poprawną artykulację.
- Wdech przez nos, wydech ustami
- Unoszenie rąk w górę podczas wdechu, spokojne opuszczanie rąk przy wydechu
- Wykonywanie wydechu wymawiając „s” (syczenie na wydechu)
- Wykonywanie wydechu dmuchając na skrawek papieru (odchylenie papieru musi być cały czas jednakowe)
- Zdmuchiwanie kartki papieru z gładkiej powierzchni
- Zdmuchiwanie skrawków papieru z chropowatej powierzchni (np. przy użyciu rurki)
- Dmuchanie na wiatraczek, kawałki bibuły, styropianu
- Wydmuchiwanie powietrza przez rurkę do szklanki z wodą (dmuchamy raz mocno, raz słabo, raz krótko, raz długo – najdłużej jak potrafimy)
- Zdmuchiwanie świecy z coraz większej odległości
- Podrzucanie watki lub piórka dmuchając na nie
- Puszczanie baniek mydlanych
- Poruszanie wydmuchiwanym powietrzem piłeczek, samochodzików po stole
- Nadmuchiwanie baloników
- Gra na organkach, trąbce i gwizdku
- Przenoszenie kawałków styropianu do kubeczka przy pomocy rurki – przysysanie kawałków styropianu poprzez wciąganie powietrza przez rurkę i przenoszenie do kubeczka (np. z blatu stołu)
- Wymawianie na wydechu samogłosek – początkowo pojedynczo, potem po 2-3 (dziecko wymawia jak najdłużej samogłoskę, dorosły w tym czasie liczy i zapisuje „rekordy”)
Podsumowanie
Oddychanie odgrywa kluczową rolę w procesie mówienia. Poprzez regularne wykonywanie ćwiczeń oddechowych, można znacznie poprawić jakość i wydolność oddechu, co przekłada się na lepszą artykulację i płynność mowy. Wykonując te ćwiczenia w formie zabawy, można sprawić, że będą one atrakcyjne i motywujące dla dziecka, co z pewnością przyczyni się do sukcesu w nauce poprawnej wymowy.
