W procesie porozumiewania się istotną rolę odgrywa odbiór informacji za pomocą słuchu. Im bardziej wytrenowane ucho, tym lepsza wymowa, ułatwiona nauka czytania i pisania oraz prawidłowe rozumienie otaczającej rzeczywistości. Ważne jest, aby rodzice bawili się z dziećmi w rozróżnianie dźwięków z otoczenia (np. głosów zwierząt, instrumentów muzycznych), aby w ten sposób kształtować percepcję słuchową. Dzieci, które mają problemy z rozróżnianiem dźwięków otoczenia, mogą mówić tzw. mową bezdźwięczną, np. „kura” zamiast „góra”, „półka” zamiast „bułka”. Poniżej znajdziesz ćwiczenia, które pomogą rozwijać percepcję słuchową oraz ułatwią naukę czytania i pisania.
Ćwiczenia rozwijające percepcję słuchową
- Rozpoznawanie instrumentów po dźwięku
- Nagranie kilku instrumentów, np. gitary, talerzy, pianina, fletu, cymbałków w różnej kolejności. Dziecko rozpoznaje instrumenty po dźwięku.
- Wsłuchiwanie się w ciszę
- Wyłapywanie dźwięków z otoczenia, np. kapanie wody, tykanie zegara, szum samochodu, granie radia.
- Rozpoznawanie i naśladowanie głosów zwierząt i dźwięków wydawanych przez przedmioty
- Dziecko rozpoznaje i naśladuje dźwięki zwierząt i przedmiotów.
- Naśladowanie ilości i tempa uderzeń
- Używając ołówka, osoba prowadząca uderza w stół w różnych kombinacjach, np. (. ..), (. . .), (…), (. .. ..), (… .). Dziecko odtwarza uderzenia, nie wspomagając się wzrokiem.
- Odtwarzanie tempa i ilości uderzeń za pomocą układów graficznych
- Dziecko odtwarza rytm uderzeń, używając klocków lub kredek.
- Wyklaskiwanie rytmu piosenki lub wierszyka
- Dziecko klaska rytm znanej piosenki lub wierszyka.
ZAPAMIĘTAJ
Efektywność ćwiczeń możliwa jest tylko poprzez wielokrotne powtarzanie. Ćwicz codziennie bawiąc się z dzieckiem.
Ćwiczenia słuchowe ułatwiające naukę czytania i pisania
- Wyróżnianie wyrazów w zdaniu
- Przykład: „Tata ma wąsy”. Pytania: „Ile słów jest w tym zdaniu?”, „Powiedz pierwszy wyraz, powiedz ostatni”.
- Wyróżnianie sylab w wyrazie
- Rozpoznawanie wyrazów po ilości wyklaskanych lub ułożonych przy pomocy klocków sylab.
- Zabawa w kończenie słów
- Podanie pierwszej sylaby, np. „ko-” i pokazanie obrazka „korale”. Dziecko dopowiada brakującą część wyrazu.
- Wyróżnianie głosek w wyrazach
- Najpierw samogłosek na początku, końcu, w środku wyrazu, potem spółgłosek w tej samej kolejności.
- Wyszukiwanie w otoczeniu przedmiotów, których nazwy zaczynają się na daną głoskę
- Przykłady: buty, butelka, budzik, beret.
- Synteza podanych głosek w wyraz
- Przykład: k-r-a-n. Dziecko syntezuje głoski w wyraz i znajduje odpowiedni obrazek.
- Wybieranie z wypowiedzianego zdania wyrazu zawierającego daną głoskę
- Przykład: „Mama gotuje obiad” – gdzie ukryła się głoska [t]?
- Zabawa „Jedzie pociąg załadowany na literę …”
- Podanie głoski, na którą mają się zaczynać wyrazy. Dziecko podaje wyraz na daną głoskę.
- Domino obrazkowo-głoskowe (lub sylabowe)
- Wyszukiwanie ciągu obrazków tak, aby ostatnia głoska (lub sylaba) wyrazu była początkową głoską (sylabą) następnego.
- Tworzenie nowego wyrazu z pierwszych głosek przedmiotów przedstawionych na obrazkach
- Przykład: Sowa – Ul – Mak (sum).
- Segregowanie obrazków według par głosek
- Przykłady par: s-sz, c-cz, d-t, w-f.
- Wyszukiwanie obrazków różniących się jedną głoską
- Przykład: rak – mak, laska – maska.
- Odróżnianie mowy prawidłowej od nieprawidłowej
- Wymawianie szeregu wyrazów zaczynających się na [sz] lub [s]. Dziecko klaszcze, gdy usłyszy błąd, np. „safa” zamiast „szafa”.
- Układanie rymów do podanych wyrazów
- Przykłady: lasek – pasek, kroki – loki.
- Wymawianie wyrazów z sylabą „ta” na końcu wyrazu
- Przykłady: tata, lata, mata.
Podsumowanie
Ćwiczenia rozwijające percepcję słuchową i słuch fonematyczny są kluczowe dla prawidłowego rozwoju mowy oraz umiejętności czytania i pisania. Regularna zabawa z dzieckiem w rozróżnianie dźwięków, naśladowanie głosów zwierząt i przedmiotów oraz wykonywanie różnych ćwiczeń słuchowych może znacząco wspomóc rozwój percepcji słuchowej. Zachęcaj swoje dziecko do udziału w tych ćwiczeniach, aby rozwijać jego zdolności językowe w przyjemny i skuteczny sposób.
